ايران در يك نگاه :

ایران کشوری در جنوب غربی آسیا در منطقهٔ مشهور به خاورمیانه است. پایتخت آن تهران است.
جغرافیای ایران
ایران در شرق با افغانستان و پاکستان؛ در شمال شرقی با ترکمنستان، در بخش میانی شمال با دریای خزر، در شمال غربی با جمهوری آذربایجان و ارمنستان؛ درغرب با ترکیه و عراق؛ و سرانجام در جنوب با آبهای خلیج فارسو دریای عمان همسایهاست. از دید طبیعی ایران از شمال به رود اترک، دریای خزر و رود ارس، از مشرق به کوههای هندوکش و کوههای غربی دره سند، از مغرب به دامنههای غربی کوههای زاگرس و حوضه آبریز اروندرود و از جنوب به خلیج فارس و دریای عمان محدود است. مساحت آن ۱٬۶۴۸٬۱۹۵ کیلو متر مربع و جمعیت آن برپایه برآورد سال ۱۳۸۴ ه. خ. ۶۸٬۲۷۸ میلیون تن بودهاست. بیش از نیمی از ایران کویری و نیمه کویری است. حدود یک سوم ایران نیز کوهستانی است و بخش کوچکی از ایران (شامل جلگهٔ جنوب دریای خزر و جلگهٔ خوزستان) نیز از جلگههای حاصلخیز تشکیل شدهاست. مرتفع ترین کوه ایران نیز دماوند می باشد .

استانهای ایران
در سال ۱۳۱۶ ه. خ. ایران را به ده استان و در سال ۱۳۸۳ به سی استان تقسیم کردهاند. استان اردبیل در سال ۱۳۷۲ از استان آذربایجان شرقی جدا شده و استانی مستقل گشت. استان قم در سال ۱۳۷۴ از استان تهران جدا شد. استان قزوین در سال ۱۳۷۵ از استان زنجان جدا شد. استان خراسان در سال ۱۳۸۳ به سه استان: خراسان جنوبی، خراسان شمالی، و خراسان رضوی تقسیم شد.

آب و هوای ایران
ایران از لحاظ آب و هوایی یکی از منحصر به فرد ترین کشورهاست.اختلاف دمای هوا در زمستان بین گرمترین و سردترین نقطه گاهی به بیش از 50 درجه می رسد. به طور کلی ایران در منطقه ای قرار گرفته است که از نظر بارندگی در سطح نیمه خشک و خشک قرار می گیرد. آب و هوای ایران متاثر از چندین سامانه می باشد: 1- سامانه پرفشار سیبریایی که با ریزش به عرضهای جنوبی در نوار شمالی بارش باران و برف و کاهش دما و در سایر نقاط فقط کاهش دما را به همراه دارد. 2-سامانه باران زای مدیترانه ای که از سمت غرب وارد کشور می شود و موجب ریزش باران یا برف در بسیاری از نقاط غربی و مرکزی و شرق کشور می شود. 3-سیستم کم فشار جنوبی که در نوار جنوب و جنوب غرب موجب رگبار باران می شود. میزان بارندگی بسیار متغیر است.در شمال به بیش از 2113 میلیمتر (رشت،1383) نیز می رسد.در نواحی کویری بارش عمدتا بسیار کم و در حدود 50 میلیمتر است.بارش نواحی شمال غرب و غرب،دامنه های جنوبی البرز و شمال شرق تا حدودی قابل توجه (حدود 500 میلیمتر) می باشد.در سایر نقاط میزان بارش از 200 میلیمتر تجاوز نمی کند. اختلاف دمای هوا در ایران در نقاط مختلف زیاد است.در حالی که در فصل زمستان دمای شهرکرد در شب به 42- هم می رسد مردم اهواز هوای تابستانی (40 درجه) را تجربه می کنند.هوای سواحل شمالی در تابستان گرم و مرطوب و زمستان معتدل می باشد.نواحی شمال غرب و غرب تابستانهای معتدل و زمستانهای سرد و در نواحی جنوبی تابستان شدیداً گرم و زمستانهایی معتدل دارند. در نواحی مرگزی تابستانها گرم و خشک و زمستانها سرد میباشد.

مردم ایران
پیشینهٔ تاریخی کشور ایران را در اسطورههای کهن ایرانی به آغاز تاریخ میرسانند ولی آغاز تاریخ سیاسی آن از آغاز شاهنشاهی ایران در زمان ماد است. ایران امروزه از قومیتهای زیادی از جمله :مازندرانی، گیلک، فارس،لر، آذربایجانی، کرد، بلوچ، ترکمن، عرب و تالشی تشکیل شدهاست . در ایران در حدود ۲۰ زبان و ۱۱۰ گویش زبانی رواج دارد و بزرگترین گروههای زبانی ایران رابه ترتیب فارسی، ترکی آذربایجانی، کردی، ترکمنی،گیلکی و مازندرانی، بلوچی، تالشی و لری، عربی، ارمنی، آشوری و غیره تشکیل میدهند. زبان رسمی اداری ایران فارسی است. فارسی یکی از زبانهای شاخه هندواروپایی است. براساس اصل پانزدهم قانون اساسی کتب درسی باید با این زبان و خط باشد ولی استفاده از زبانهای محلی و قومی در مطبوعات و رسانههای گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس، در کنار زبان فارسی آزاد است.

فرهنگ مردم ایران
فرهنگ ایرانی ریشه در تاریخ دارد. برای شناخت فرهنگ ایران باید به کشورهای مستقلی که در پیرامون ایران هستند نیز نگریست. افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، ترکمنستان، آذربایجان و حتی ارمنستان و گرجستان و همچنین کردهای عراق و ترکیه و پاکستان همگی کم یا زیاد گوشهای از فرهنگ ایران را به ارث بردهاند. در مجموع میتوان عناصر فرهنگ ایرانی را که فراتر از مرزهای جمهوری اسلامی ایران است را به اختصار چنین برشمرد: ۱- زبان پارسی که مهمترین شاخصه فرهنگ ایرانی است. ۲- اعیاد ملی از جمله نوروز. ۳- شخصیتهای اسطورهای از جمله رستم. ۴- اساطیر تمثیلی همچون دیو، سیمرغ و ... ۵- علم و هنر. ۶- معماری ایرانی. ۷- دین اسلام و بخصوص مذهب تشیع. |